Czym jest upadłość przedsiębiorstwa?
Upadłość przedsiębiorstwa to formalny proces prawny, w ramach którego firma, niezdolna do spłacania swoich zobowiązań, poddaje się procedurze sądowej mającej na celu zaspokojenie roszczeń wierzycieli w możliwie jak największym stopniu. W Polsce postępowania upadłościowe są regulowane przez Prawo upadłościowe, które ma na celu zarówno ochronę interesów wierzycieli, jak i możliwość restrukturyzacji przedsiębiorstwa, jeśli istnieją ku temu przesłanki. Głównym założeniem postępowania upadłościowego jest likwidacja majątku przedsiębiorstwa lub jego części w celu zaspokojenia wierzycieli.
Postępowanie upadłościowe a restrukturyzacyjne
W polskim systemie prawnym obok postępowania upadłościowego funkcjonuje również postępowanie restrukturyzacyjne, które daje przedsiębiorstwu szansę na odbudowę swojej kondycji finansowej. W odróżnieniu od klasycznego postępowania upadłościowego, które zakłada likwidację majątku firmy, postępowanie restrukturyzacyjne daje możliwość zawarcia układu z wierzycielami i dalszego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Celem tego postępowania jest restrukturyzacja zadłużenia i próba uzdrowienia finansów firmy, zanim dojdzie do jej likwidacji. Prawo restrukturyzacyjne daje przedsiębiorcom narzędzia, które mogą pomóc uratować firmę przed upadkiem, zwłaszcza gdy istnieje szansa na powrót do rentowności.
Wniosek o upadłość – kto i kiedy może go złożyć?
Wniosek o ogłoszenie upadłości może zostać złożony przez dłużnika (przedsiębiorstwo), jak i przez jego wierzyciela. Dłużnik jest zobowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie później niż 30 dni od dnia, w którym staje się niewypłacalny, czyli gdy nie jest w stanie regulować swoich zobowiązań pieniężnych. Niedopełnienie tego obowiązku może skutkować odpowiedzialnością członków zarządu firmy za zobowiązania spółki z ich majątku osobistego. Wierzyciel może złożyć wniosek o upadłość, jeśli posiada roszczenia wobec przedsiębiorstwa, a to nie wywiązuje się z ich spłaty przez co najmniej trzy miesiące.
Likwidacja majątku w ramach postępowania upadłościowego
Gdy sąd ogłosi upadłość przedsiębiorstwa, powoływany jest syndyk, który zarządza majątkiem upadłego podmiotu. Zadaniem syndyka jest inwentaryzacja i sprzedaż majątku przedsiębiorstwa, aby w możliwie największym stopniu zaspokoić roszczenia wierzycieli. W pierwszej kolejności spłacane są zobowiązania wobec wierzycieli uprzywilejowanych, takich jak pracownicy czy organy skarbowe. Likwidacja może dotyczyć całości lub części przedsiębiorstwa, a w niektórych przypadkach możliwe jest również zawarcie porozumienia z wierzycielami, które pozwala na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa w ograniczonym zakresie.
Konsekwencje prawne ogłoszenia upadłości dla dłużnika i wierzycieli
Ogłoszenie upadłości ma daleko idące konsekwencje prawne zarówno dla przedsiębiorstwa, jak i jego wierzycieli. Po ogłoszeniu upadłości dłużnik traci prawo do zarządzania swoim majątkiem, a jego wierzyciele muszą zgłaszać swoje roszczenia do syndyka. Sądowe postępowanie upadłościowe oznacza również wstrzymanie egzekucji indywidualnych wobec majątku przedsiębiorstwa. W przypadku wierzycieli, upadłość przedsiębiorstwa może prowadzić do częściowego lub nawet całkowitego niezaspokojenia ich roszczeń, szczególnie gdy majątek upadłego jest niewystarczający do pokrycia wszystkich zobowiązań. Dla przedsiębiorstwa natomiast upadłość oznacza ostateczną likwidację lub znaczące ograniczenie działalności.
Upadłość a dalsze perspektywy dla przedsiębiorcy
Choć upadłość często kojarzy się z zakończeniem działalności, prawo daje przedsiębiorcom możliwość nowego startu. W polskim systemie prawnym istnieje instytucja tzw. „upadłości konsumenckiej”, która może być zastosowana w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Po zakończeniu postępowania upadłościowego dłużnik może uzyskać oddłużenie, co pozwala mu na rozpoczęcie nowej działalności gospodarczej. W niektórych przypadkach możliwe jest również zawarcie układu z wierzycielami jeszcze w trakcie postępowania upadłościowego, co daje przedsiębiorstwu szansę na kontynuowanie działalności w zmienionej formie.